De toekomst van
Europa is onze
toekomst. Vrede en veiligheid, maar ook welvaart en stabiliteit vragen
om het bredere kader dat Europa ons biedt. In de eerste helft van
volgend jaar valt aan Nederland als voorzitter van de Europese Unie een
bijzondere verantwoordelijkheid toe. De Unie ziet zich de komende jaren
gesteld voor een krachtproef. Voor de deur staat de herziening van het
Verdrag van Maastricht. Spoedig daarna zal de Economische en Monetaire
Unie van start gaan. De Europese Unie bereidt zich voor op de
toetreding
van nieuwe lidstaten. Dit alles gaat de burgers direct aan. Om hun
invloed op het proces van Europese integratie te vergroten, is verdere
democratisering van de besluitvorming vereist.
De regering ziet het als haar opdracht aan de Europese samenwerking te
blijven bijdragen en ons land ook na de eeuwwisseling te verzekeren van
een solide plaats binnen de Europese Unie. Een krachtige economische
expansie is daartoe onontbeerlijk.
De huidige ontwikkelingen zijn bemoedigend. Zowel in 1996 als volgend
jaar wordt voor Nederland een economische groei verwacht die het
gemiddelde van de landen in de Europese Unie overtreft. Hetzelfde geldt
voor de werkgelegenheid: in 1997 komen er opnieuw meer dan 100.000
banen
bij. Zo wordt niet alleen het groeiend arbeidsaanbod opgevangen, maar
kan ook het aantal werklozen dalen. Voor het eerst sinds een kwart eeuw
neemt het totale aantal uitkerings- en pensioengerechtigden
af, ondanks de toenemende vergrijzing. Zowel voor burgers als voor
bedrijven zal volgend jaar enige verlichting van de lastendruk
optreden.
Door het volledig toepassen van de koppeling, en door een samenstel van
sociale en fiscale maatregelen, zal voor grote groepen werkenden en
uitkeringsgerechtigden de koopkracht op peil kunnen blijven. Hiermee
wordt tevens ondersteuning gegeven aan een voortgezette matiging van de
arbeidskosten, hetgeen van groot belang is voor meer werkgelegenheid.
De
werkgeverslasten voor werknemers met een inkomen op of vlak boven het
minimumloonniveau worden verder verlaagd. Zo zullen meer werkzoekenden
met een geringe opleiding kunnen worden ingeschakeld in het
arbeidsproces.
De gezondmaking van de openbare financiën verloopt
voorspoedig.
Het geraamde financieringstekort en de daling van de schuldquote geven
vertrouwen in deelname van Nederland aan de EMU vanaf het startjaar
1999.
Het economisch herstel is mede mogelijk geworden door de wijze waarop
de sociale partners door de jaren heen verantwoordelijkheid hebben
getoond. Het beleid, waarvoor velen offers hebben gebracht, werpt nu
vruchten af. Deze gunstige ontwikkelingen mogen echter niet leiden tot
zelfgenoegzaamheid. Aan de ingeslagen koers wil de regering vasthouden
om de uitdagingen aan te kunnen waarvoor ons land staat.
Over twintig jaar zal Nederland achttien miljoen inwoners tellen, ruim
twee miljoen meer dan nu. Ook voor die grotere bevolking zal er
voldoende werk moeten zijn. De burgers moeten kunnen wonen, zich
verplaatsen en recreëren in een schone en veilige omgeving.
Dat is
een enorme opgave voor een land waar de arbeidsdeelname nog relatief
laag is, de ruimte beperkt en het milieu zwaarbelast. Om een werkelijk
duurzame ontwikkeling te realiseren, is het nodig dat economische
groei,
versterking van concurrentiekracht en toename van werkgelegenheid
samengaan met een zorgvuldig beheer van milieu, ruimte en natuur. Dit
vraagt om een duidelijke versterking van de kwaliteit van onze
infrastructuur in de meest brede zin van het woord: economische
capaciteit, ruimtelijke ordening, kennis en sociale cohesie.
Consistentie van beleid en voldoende afstemming op veranderingen in de
samenleving zijn beide nodig, alsmede verantwoorde inpassing binnen de
financiële mogelijkheden. Het is van het grootste belang dat
belemmeringen voor een daadkrachtig openbaar bestuur op alle niveaus
worden weggenomen. Ter verbetering van de bereikbaarheid en om te
voorkomen dat de verkeerscongestie onaanvaardbare vormen aanneemt,
maakt
de regering tot het jaar 2000 aanzienlijke bedragen vrij voor vervoer
over spoor, weg en water, en voor stads- en streekvervoer. De
verbetering van verbindingen met het achterland zal worden versneld. De
grootstedelijke gebieden krijgen meer middelen tot hun beschikking om
de
toegankelijkheid te verbeteren. Vooruitlopend op de invoering van
rekeningrijden zullen de kosten van het autogebruik sterker afhankelijk
worden gemaakt van het aantal gereden kilometers. Daartoe wordt een
verhoging voorgesteld van de accijns op motorbrandstoffen per 1 juli
volgend jaar, onder gelijktijdige verlaging van de
motorrijtuigenbelasting. Bij de voorbereiding van de begroting voor
1998
zal in het licht van de ontwikkelingen in onze buurlanden een eventuele
volgende stap in deze richting worden overwogen.
Economische groei
en verbetering
van
het milieu kunnen en moeten hand in hand gaan. De emissie van een groot
aantal schadelijke stoffen is de laatste jaren in absolute zin
afgenomen; dat is bemoedigend. De uitstoot van CO2 neemt echter nog
steeds toe; dit is zorgwekkend. Daarom is op korte termijn een extra
inspanning vereist. De regering zal dit najaar een pakket maatregelen
aan u voorleggen dat tot een structurele beperking van CO2-uitstoot zal
leiden. Het beleid blijft gericht op realisatie van de zo noodzakelijke
absolute daling van CO2-emissie. Investeren in de groene infrastructuur
is essentieel voor een hoogwaardig woon-, werk- en
leefklimaat. In de agrarische sector maken de zich snel wijzigende
marktomstandigheden en de bescherming van het milieu ingrijpende
veranderingen noodzakelijk. De regering geeft ondersteuning aan dit
proces van onvermijdelijke aanpassingen.
Voor het welzijn van burgers is meer nodig dan een duurzaam economisch
draagvlak, hoe belangrijk ook. Aan geborgenheid en veiligheid, kennis
en
onderwijs, alsmede aan sociale samenhang, bestaat evenzeer grote
behoefte.
Als gevolg van verschillende maatregelen en een gunstige arbeidsmarkt
daalt het beroep op de sociale zekerheid. Hoogte en duur van
uitkeringen
krijgen hierdoor vereisten waaraan een modern en houdbaar stelsel van
sociale zekerheid op de lange termijn moet voldoen. Het stelsel dient
voldoende afgestemd te zijn op flexibeler arbeidsverhoudingen en op het
streven naar economische zelfstandigheid. Het moet waar nodig fungeren
als vangnet en waar mogelijk stimuleren tot inschakeling in het
arbeidsproces. De vergrijzing die ons in de komende decennia te wachten
staat, maakt dit des te meer noodzakelijk. De regering kiest voor het
waarborgen van de AOW als volwaardig basispensioen, nu en in de
toekomst. Vanuit die verantwoordelijkheid wil zij bevorderen dat er
voor
de financiering van de toenemende AOW-uitgaven een voldoende breed
draagvlak aanwezig zal zijn. Ondersteuning door de overheid van
pensioenafspraken tussen werkgevers en werknemers blijft onmisbaar. De
regering acht wel een beperkte versobering noodzakelijk. Daarnaast
stelt
zij binnen het pensioensysteem een verruiming van individuele
keuzemogelijkheden voor.
In de
volksgezondheid blijft de
spanning tussen de nog immer toenemende vraag naar zorg en de noodzaak
tot kostenbeheersing onverminderd voelbaar. In aanvulling op de in het
regeerakkoord afgesproken volumegroei is voor 1997 ruimte gemaakt voor
het wegnemen van acute knelpunten in de thuiszorg, waarop een steeds
groter beroep wordt gedaan. Ook voor nieuwe geneesmiddelen die van
groot
medisch belang zijn, worden meer financiële middelen
beschikbaar
gesteld. Voorgesteld wordt de tabaksaccijns te verhogen om roken,
vooral
onder jeugdigen, te ontmoedigen. Het systeem van eigen bijdragen in de
zorgsector wordt uitgebreid. In samenhang hiermee wordt de nominale
ziekenfondspremie verlaagd. Het volkshuisvestingsbeleid blijft erop
gericht te voorzien in voldoende betaalbare en goede woonruimte voor
alle groepen van de bevolking. Het percentage van het huurwaardeforfait
in de inkomstenbelasting wordt verlaagd. De individuele huursubsidie
gaat extra omhoog voor alleenstaanden en gezinnen met een laag inkomen.
Kennis en informatie zijn zowel voor een sterke en duurzame economie
als voor volwaardige deelname aan het maatschappelijk leven van grote
betekenis. Het door de regering opgezette kennisdebat doet een
appèl aan burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties om
na te denken over de betekenis van kennis in onze snel veranderende
samenleving. Aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling wordt een
financiële impuls gegeven. Dit geldt ook voor toponderzoek. In
de
Cultuurnota wordt sterk de nadruk gelegd op het betrekken van jonge
mensen bij het culturele leven in al zijn verscheidenheid. De band
tussen onderwijs en cultuurinstellingen zal worden versterkt om een
bijdrage te leveren aan de culturele vorming in de scholen. De
samenwerking tussen beroepsonderwijs en bedrijven in de regio groeit.
Dit proces zal verder worden bevorderd met de invoering van een nieuwe
fiscale faciliteit. Het wordt daardoor aantrekkelijker werk en studie
in
het hoger beroepsonderwijs te combineren. Het basisonderwijs moet goed
aansluiten bij de mogelijkheden van leerlingen. Dit blijft veel van de
leerkrachten vragen. Om hen te ondersteunen zijn er
onderwijsassistenten
aangesteld. Aanvullende voorzieningen zullen kinderen met een handicap
beter in staat stellen het reguliere onderwijs te volgen.
De regering acht
het van grote
waarde dat problemen van jongeren thuis, op school en op straat in
samenhang worden onderkend. Het vroegtijdig onder ogen zien van
ernstige
problemen tijdens de opvoeding, en het ondersteunen van ouders kunnen
ontsporing of crimineel gedrag op latere leeftijd helpen voorkomen.
Voor
een goede ontwikkeling van kinderen zijn geborgenheid, affectie en
veiligheid van essentiële betekenis. Hieraan wordt in onze
pluriforme samenleving terecht veel zorg besteed, zodat het merendeel
van onze jeugdigen zonder al te veel problemen kan opgroeien. Een deel
van hen heeft echter wél hulp nodig. Om daarin te voorzien
wordt
de capaciteit van de jeugdhulpverlening volgend jaar vergroot.
Hoewel steeds meer vrouwen een betaalde baan hebben, blijkt dat arbeid
en zorgtaken nog onevenwichtig verdeeld zijn. In het bijzonder onder
vrouwen met weinig opleiding is de arbeidsparticipatie laag. De
regering
zal initiatieven nemen om de economische zelfstandigheid van vrouwen en
een betere verdeling van zorgtaken en betaalde arbeid te
ondersteunen.
Sociale samenhang is van vitaal belang voor het functioneren van onze
samenleving. Vele maatregelen ter bestrijding van armoede en sociale
uitsluiting zijn inmiddels ter hand genomen. Voor alleenstaande ouderen
met een bescheiden inkomen wordt een bijzondere belastingaftrek
ingevoerd. Langdurige en intensieve inspanningen van overheid en
maatschappelijke groeperingen blijven noodzakelijk om een ruimere
deelname aan betaalde arbeid en scholing mogelijk te maken en mensen
uit
hun sociaal isolement te halen. De tijdelijke regeling voor de
buitenschoolse opvang van kinderen van alleenstaande ouders met een
bijstandsuitkering krijgt een wettelijke basis. De voorzieningen voor
de
opvang van dak- en thuislozen worden uitgebreid. Sociale integratie
dient ook burgers te omvatten die niet in staat zijn deel te nemen aan
het arbeidsproces. Activiteiten in groepsverband zoals kunstuitingen en
sportbeoefening kunnen _ naast de intrinsieke waarde die zij hebben
voor
de individuele mens _ een belangrijke bijdrage leveren aan
maatschappelijke integratie.
Van sociale
samenhang is pas echt
sprake indien mensen met verschillende culturele achtergronden ook
werkelijk samenleven. Ter ondersteuning van het integratieproces zijn
extra middelen beschikbaar gesteld aan de grotere steden. Een
gezamenlijke inzet van overheid en sociale partners is geboden om tot
een ruimere inschakeling van allochtonen in het arbeidsproces te
komen.
Op het terrein van het vreemdelingenbeleid is het zaak steeds het
juiste evenwicht voor ogen te houden: procedures moeten snel zijn, maar
ook zorgvuldig. Degenen wier aanvraag om verblijf in Nederland is
afgewezen, zullen op verantwoorde wijze moeten kunnen terugkeren naar
hun land van herkomst.
De strijd tegen discriminatie en intolerantie in de samenleving moet
onverminderd onze aandacht houden. De door Nederland ingezette actie
voor fair play en tolerantie in de sport, en het aanstaande Europese
Jaar tegen Racisme vormen een krachtige stimulans.
Het handhaven van veiligheid is een van de kerntaken van de overheid.
Voorrang wordt gegeven aan het bestrijden en voorkomen van
jeugdcriminaliteit en van allerlei vormen van overlast en misdaad, als
gevolg van druggebruik en drughandel. Politie en justitie zullen de
strafrechtelijke aanpak van de criminaliteit verstevigen. De politie
wordt verder uitgebreid. De toepassing van indringende
opsporingsmethoden zal strakker in de wet worden genormeerd. Met de
bouw
van meer, sobere cellen en instellingen voor tbs-veroordeelden en
jeugdige criminelen wordt de gevangeniscapaciteit vergroot. Het aantal
taak- en werkstraffen wordt uitgebreid. Preventie blijft natuurlijk
altijd de voorkeur verdienen boven bestraffing achteraf.
Ook voor het
drugbeleid is
preventie
van groot belang. De voorlichting over de schadelijke gevolgen van
druggebruik zal worden geïntensiveerd. In de drugnota die dit
voorjaar met de Tweede Kamer is besproken, is het beleid _ gericht op
ontmoediging en schadebeperking _ uiteengezet. Bij de uitvoering
daarvan
zal, behalve op preventie en volksgezondheid, bijzondere nadruk worden
gelegd op het bestrijden van de handel in en de productie van drugs,
waaronder XTC, en op het in samenwerking met onze nabuurlanden
tegengaan
van drugtoerisme.
De ingrijpende herstructurering van de krijgsmacht, die een gevolg is
van de grote internationale veranderingen, verloopt bevredigend. De
personele omvang wordt in overeenstemming met de plannen verminderd, de
laatste dienstplichtigen hebben de krijgsmacht vervroegd kunnen
verlaten
en er melden zich voldoende vrijwilligers. Mede dankzij vele
doelmatigheidsmaatregelen groeit ook de samenwerking tusen de
krijgsmachtdelen onderling.
In de samenwerkingsrelatie met de Caraïbische delen van het
Koninkrijk vragen de financiële sanering en de sociale
situatie in
de Nederlandse Antillen alsmede de rechtshandhaving op Aruba bijzondere
aandacht. Nederland ondersteunt de uitvoering van het Antilliaanse
saneringsbeleid. Om de sociale gevolgen van de financiële
gezondmaking te verzachten, zal een belangrijke bijdrage worden
geleverd
aan de uitvoering van het noodprogramma.
De relatieve rust en welvaart waarin wij in ons land leven, steekt
scherp af bij oorlog, armoede en instabiliteit in sommige andere delen
van de wereld. Zoals wij het fundament willen versterken voor onze
eigen
toekomst, zo weten wij ons ook verantwoordelijk voor het leveren van
bijdragen aan vrede en economische en sociale ontwikkeling
elders.
Ongeveer 2.200 Nederlandse militairen nemen op dit ogenblik deel aan
vredesoperaties in diverse landen, met name in Bosnië. Zij
dragen
daar bij aan de bestendiging van de nog broze vrede. De internationale
gemeenschap behoort alles te doen wat in haar vermogen ligt om het
proces van wederopbouw te ondersteunen.
De samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten blijft in meerdere
opzichten van grote betekenis. Het Atlantisch Bondgenootschap is een
onmisbare schakel in ons veiligheidsbeleid. Om vrede en stabiliteit te
bevorderen, zowel op ons continent als in andere delen van de wereld,
komt aan de Verenigde Naties een belangrijke verantwoordelijkheid toe.
Europa en de Verenigde Staten zullen zich, samen met andere landen,
moeten inspannen om de Verenigde Naties te versterken en te hervormen,
zodat de vredesbevorderende functie beter kan worden vervuld.
Eensgezind
optreden bleek de voorwaarden te scheppen voor het vredesakkoord van
Dayton.
Het is gewenst dat handelsfricties tussen de Europese Unie en de
Verenigde Staten beheersbaar blijven. Samen met andere delen van de
wereld, waaronder Azië, dient te worden gewerkt aan een open
wereldhandelssysteem. De economische en sociale vooruitgang in de
wereld
is daarbij gebaat.
Zonder voortgang in het vredesproces in het Midden-Oosten hebben de
verschillende volkeren daar niet de kans om oorlog en dreiging achter
zich te laten en te bouwen aan de toekomst van nieuwe generaties. De
regering zal zich met de Europese partners blijven inzetten voor vrede
op basis van de eerder gesloten akkoorden.
Nederland voelt zich verbonden met de bevolking van Suriname. De
regering spreekt de hoop uit dat ook in de toekomst goede mogelijkheden
voor samenwerking kunnen blijven bestaan.
De vele contacten op regeringsniveau die in de afgelopen tijd met onze
Benelux-partners, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn
ontwikkeld, tonen het belang aan dat wederzijds wordt gehecht aan goed
nabuurschap. Dit kan tevens bijdragen aan een versterking van de
Europese Unie.
De wereld telt nog steeds meer dan een miljard mensen die in absolute
armoede leven. Armoede, milieudegradatie en geweld versterken elkaar in
een neergaande spiraal. In 1997 zal ons land daarom 20 procent van de
uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking besteden aan hulp voor
basisvoorzieningen, zoals gezondheidszorg, drinkwater en onderwijs.
Voorts is een belangrijke plaats gereserveerd voor internationaal
natuur-, milieu- en klimaatbeleid, met name gericht op het behoud van
het tropisch bos. Ook de culturele samenwerking met ontwikkelingslanden
krijgt een extra stimulans.
De regering zal zich actief blijven inzetten voor democratisering en
een betere naleving van de universele rechten van de mens, zowel
bilateraal als via de Europese Unie.
Leden van de Staten-Generaal,
Volgend jaar is het een halve eeuw geleden dat met de aankondiging van
het Marshallplan de kiem werd gelegd voor Europese samenwerking. Door
prioriteit te geven aan wederopbouw werd het toen mogelijk ons
beproefde
land op te stuwen naar een hoog peil van welvaart. Nederland staat ook
na de eeuwwisseling voor zware opgaven. Met het herstel van onze
economie, waaraan door zo velen is bijgedragen, is de basis gelegd voor
de opbouw van een harmonieuze samenleving. Laten we inspiratie putten
uit de naoorlogse ervaring en opnieuw investeren in de
toekomst.
Van harte spreek
ik de wens uit dat
u uw verantwoordelijke taken met toewijding en grote inzet zult
vervullen, in het vertrouwen dat velen met mij u wijsheid toewensen en
om zegen voor u bidden.
