Dinsdag
19 september 2000
Leden van de Staten-Generaal,
Aan het begin van
deze 21e eeuw
beleeft ons land een periode van economische voorspoed. Vanuit
de voorspoed van nu werken wij aan de welvaart en het welzijn
van morgen. Voor een sterke en solidaire samenleving die in
staat is antwoord te geven op de uitdagingen die voor ons
liggen, zijn omvangrijke investeringen nodig in de economische en
sociale structuur van ons land.
De gunstige
budgettaire situatie
biedt de regering ruimte om volgend jaar een bedrag van zeven
en een half miljard gulden extra te besteden aan onderwijs en
onderzoek, gezondheidszorg, veiligheid en leefbaarheid,
natuur, milieu, infrastructuur en andere overheidstaken. Dit
betekent een verdubbeling van de middelen die in het regeerakkoord zijn
uitgetrokken.
De veranderende
samenstelling van
onze bevolking, individualisering, technologische en
economische ontwikkelingen en internationalisering zullen de
komende decennia belangrijke invloed op Nederland hebben.
Collectieve
sector
Aan de kwaliteit en
de
beschikbaarheid van collectieve voorzieningen worden terecht
hoge eisen gesteld. De overheid dient rekening te houden met
de toenemende behoefte in de maatschappij aan keuzevrijheid.
Tegelijkertijd zal de toegankelijkheid tot deze voorzieningen
gewaarborgd blijven.
Belastingherziening
2001
Op 1 januari 2001
wordt een robuust
en rechtvaardig fiscaal stelsel ingevoerd, dat toegesneden is
op de eisen van deze tijd. De invoering gaat gepaard met een
aanzienlijke lastenverlichting. Het nieuwe stelsel maakt
arbeid meer lonend, vergroot de concurrentiekracht van Nederland en
bevordert een duurzame ontwikkeling. Hiermee wordt de basis voor onze
toekomstige welvaart versterkt.
Staatsschuld
Voor
het eerst sinds decennia
vertoont de overheidsschuld deze jaren een daling. De opbouw
van het AOW-spaarfonds heeft tot doel welvaartsvaste
ouderenpensioenen voor de toekomst veilig te stellen. Hiermee
blijft ook in een vergrijzende samenleving de solidariteit tussen
generaties behouden.
Economische
ontwikkeling
De Nederlandse
economie is de
afgelopen jaren sterker geworden.
De werkgelegenheid
ontwikkelt zich
gunstig. Ondanks een groeiend aantal vacatures hebben echter
te veel mensen nog geen betaald werk. Een verdere toename van
de arbeidsparticipatie is om economische én sociale
redenen noodzakelijk.
Arbeidsmarkt
De
regering stimuleert deelname aan
betaalde arbeid en maakt werken financieel aantrekkelijker.
Werkzoekenden worden intensief begeleid en voorbereid op de
arbeidsmarkt. Bevorderd zal worden dat ouderen langer kunnen
doorgaan met werken.
In de publieke
sector, vooral in het
onderwijs en de gezondheidszorg, is het snelgroeiende tekort
aan arbeidskrachten thans duidelijk voelbaar. Hier ligt voor
de overheid een bijzondere verantwoordelijkheid. Om de
uitvoering van deze publieke taken veilig te stellen zal de
regering knelpunten op de arbeidsmarkt gericht aanpakken.
Arbeidsongeschiktheid
De
regering blijft zich inspannen om
het beroep op de WAO terug te dringen. Helaas zijn nog te veel
mensen arbeidsongeschikt. In een vernieuwde,
cli?ntvriendelijke uitvoeringsorganisatie voor de sociale zekerheid en
de arbeidsvoorziening staan preventie en reïntegratie voorop.
Arbeid
en zorg
Veel vrouwen en
mannen hebben
behoefte aan een betere balans tussen werk en
privé-leven. Meer keuzevrijheid vergroot de mogelijkheden
tot
economische zelfstandigheid en stelt mensen beter in staat de zorg voor
naasten op zich te nemen. De regering zal betaald ouderschapsverlof
fiscaal stimuleren.
Kinderopvang en
mogelijkheden voor
opvang buiten schooltijd worden versneld uitgebreid.
Vrijwilligers
Ook
buiten de arbeidssituatie kunnen
burgers veel voor de samenleving betekenen. Vrijwilligers
vervullen daarin een onmisbare rol. Hun belangeloze inzet
levert een grote bijdrage aan het welzijn van velen.
Onderwijs
en onderzoek
In de hedendaagse
maatschappij
worden steeds hogere eisen gesteld aan de kennis en
vaardigheden van mensen. In het onderwijs dient eenieder
optimale kansen te krijgen om zijn of haar talenten ten volle te
ontwikkelen en te benutten. In nauwe aansluiting bij de afspraken die
hierover eerder dit jaar binnen de Europese Unie zijn gemaakt, zullen
extra uitgaven voor onderwijs, onderzoek en technologische vernieuwing
worden gedaan.
Kinderen leggen
vooral in de eerste
jaren van het onderwijs de fundamenten voor de verwerving van
kennis en vaardigheden. Om te voorkomen dat reeds op jeugdige
leeftijd achterstanden ontstaan, worden samen met scholen en
gemeenten op ruime schaal leer- en taalprogramma's ontwikkeld.
Een goede doorstroming naar het vervolgonderwijs is
noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de toenemende vraag op
de arbeidsmarkt.
Verdieping en
toepassing van
wetenschappelijke kennis vormen de basis voor een hoogwaardige
samenleving. Daarom investeert de regering ruimschoots in onderzoek en
innovatie. Meer middelen worden ingezet voor een snellere invoering van
computers in het onderwijs en de aansluiting van scholen op het
Kennisnet.
Informatie-
en communicatietechnologie
De invloed van de
computer en
internet op de samenleving is aanzienlijk. De technologische
ontwikkelingen zetten zich in hoog tempo voort. Vele ouderen
leven als het ware in de sciencefiction van hun jeugd.
Bijzondere aandacht gaat uit naar burgers die de aansluiting
op de nieuwe informatie- en communicatietechnologie nog moeten vinden.
Ook de overheid zal nog beter gebruikmaken van de nieuwe technologische
mogelijkheden.
Cultuur
Juist
in een samenleving waarin de
materiële welvaart toeneemt, is het van vitale betekenis
oog te blijven houden voor immateriële waarden. Kunst en
cultuur leveren een onmisbare bijdrage aan de kwaliteit van
ons bestaan. Toegankelijkheid voor zo veel mogelijk burgers is
daarbij van groot belang.
Ruimtelijke
ordening en milieu
De toenemende
welvaart veroorzaakt
een hoge milieudruk. De wereldwijde klimaatverandering maakt
nationale en internationale afspraken en maatregelen nodig om
de uitstoot van broeikasgassen en het energiegebruik
aanzienlijk te beperken. Wetenschap en technologie bieden
nieuwe mogelijkheden voor het gebruik van alternatieve bronnen van
energie en voor duurzame ontwikkeling. De regering ondersteunt deze
innovaties.
In de intensieve
veehouderij zijn de
afgelopen jaren ernstige milieuproblemen ontstaan. Vernieuwing
van de landbouw zal moeten plaatsvinden door de toepassing van
duurzame landbouwmethoden. Zij die hun bedrijfsvoering tijdig
aanpassen, kunnen rekenen op flankerende sociale maatregelen.
Meer mensen hebben
meer ruimte nodig
om te wonen, te werken, zich te verplaatsen en te
recreëren. Het scheppen van de ruimtelijke voorwaarden
voor een hoogwaardige economie en een goede woonomgeving vergt keuzen
die verder reiken dan de verdeling van schaarse ruimte.
Natuur en landschap
maken de
leefomgeving aantrekkelijk. Deze goed te beschermen en te
ontwikkelen is onze voortdurende opdracht.
De waterkwaliteit,
de opslag van
water met het oog op het peil van onze grote rivieren en de
bodemdaling in het westen van ons land vragen veel aandacht.
Goed waterbeheer moet hier de oplossing bieden.
Vervoer
en mobiliteit
Bereikbaarheid
blijkt meer en meer
een voorwaarde voor economische expansie en maatschappelijke
emancipatie. De snelle toename van de mobiliteit plaatst ons
voor de noodzaak uiteenlopende belangen en behoeften tot
elkaar te brengen. In de recente afspraken over de bereikbaarheid van
de
Randstad is hieraan op evenwichtige wijze invulling gegeven. De
regering
zal op korte termijn maatregelen presenteren teneinde ook in andere
delen van het land de bereikbaarheid te verbeteren.
Grote
steden
Steden moeten
vitaal en leefbaar
blijven en een woonomgeving bieden waar burgers zich thuis
kunnen voelen. De regering heeft met de grote steden afspraken
gemaakt om hierin de komende jaren verdere verbetering te brengen.
Vuurwerkramp
Enschede
De vuurwerkramp in
Enschede heeft
ons allen diep geschokt. Met grote inzet wordt gewerkt aan
herstel van de schade en de voorbereiding van de wederopbouw.
Deze dramatische gebeurtenis heeft ons opnieuw duidelijk
gemaakt hoe belangrijk voor eenieder de veiligheid van de
woonomgeving is. Daarbij gaat het om meer dan goede regelgeving alleen.
Openbare
orde en veiligheid
Zonder normen en
regels kan onze
samenleving niet functioneren. De overheid heeft een directe
verantwoordelijkheid voor het stellen van regels en het
toezien op de uitvoering en handhaving daarvan. Maar ook burgers,
maatschappelijke organisaties en bedrijven moeten hun
verantwoordelijkheid kennen en nemen.
De inzet van de
overheid om de
veiligheid te vergroten, is veelomvattend. In de komende
periode zal bijzondere aandacht worden besteed aan de
verkeersveiligheid en aan het voorkomen en bestrijden van
geweld op straat, jeugdcriminaliteit, milieudelicten en zware misdaad.
Het tegengaan van grensoverschrijdende criminaliteit, waaronder
mensensmokkel, vraagt om een intensieve Europese samenwerking.
Bij de opsporing
van misdrijven kan
gebruikgemaakt worden van de modernste technieken, met
inbegrip van DNA-onderzoek. Hierbij zal steeds een zorgvuldige
afweging plaatsvinden tussen de effectiviteit van de opsporing
en het beschermen van de persoonlijke levenssfeer.
De rechterlijke
macht levert grote
inspanningen om zowel de kwaliteit als de snelheid van onze
rechtspraak te verbeteren. De regering vertrouwt op een
spoedige behandeling van de voorstellen tot modernisering van
de rechtspraak.
Ook het sluitstuk
van de
strafrechtketen wordt aangepast. De regering zal voorstellen
doen om tot een eenvoudiger en beter toepasbaar stelsel van
straffen te komen.
Vreemdelingenbeleid
Het
streven van de regering is erop
gericht in de eerste helft van 2001 de nieuwe Vreemdelingenwet
in te voeren, met als belangrijkste doel het verkorten van de
asielprocedure. Ook de nieuwe wet is gestoeld op een restrictief en
rechtvaardig toelatingsbeleid. De Europese afspraken over een
gezamenlijk asiel- en migratiebeleid dienen spoedig nadere invulling te
krijgen.
Inburgering als
eerste stap in het
integratieproces is voor migranten van bijzondere betekenis en
is daarom verplicht gesteld. Het beheersen van de Nederlandse
taal is onontbeerlijk voor eenieder die hier wil wonen en
werken. De regering zet zich samen met alle betrokkenen in voor
voldoende inburgeringscursussen. Dit alles vraagt van de nieuwe
Nederlanders een open en actieve opstelling. Onze samenleving in haar
geheel behoort bereid te zijn hen daadwerkelijk op te nemen. Wederzijds
respect dient hierbij leidraad te zijn.
Gezondheidszorg
In
de zorg is de afgelopen jaren het
beroep op voorzieningen sneller gegroeid dan de capaciteit,
met als gevolg nog steeds te lange wachttijden. Om deze terug
te dringen, stelt de regering dit en volgend jaar opnieuw
omvangrijke middelen beschikbaar.
Technologische
ontwikkelingen maken
het mogelijk de medische en verpleegkundige zorg op een steeds
hoger peil te brengen. De toename van het aantal ouderen leidt
tot een grotere behoefte aan zorg. Wil ons systeem van
gezondheidszorg bij de tijd blijven, dan zijn aanpassingen van de
organisatie en de financiering noodzakelijk. De regering bereidt daarom
een vernieuwing van het stelsel van zorgverzekeringen voor.
Genetische
manipulatie
De ontrafeling van
het menselijk
genoom is een aansprekend voorbeeld van de ingrijpende
ontwikkelingen die verdere verbeteringen in de
voedselproductie en de geneeskunde mogelijk maken. Zij roepen echter
ook
ethische dilemma's op. Mogen wij menselijke embryo's gebruiken voor
wetenschappelijk onderzoek indien dit kan leiden tot genezing van
levensbedreigende ziekten? Voor welke doeleinden achten wij genetische
modificatie gerechtvaardigd? Over deze en andere klemmende vragen
zullen
regering en parlement indringend met elkaar van gedachten wisselen.
Grondwet
In
onze Grondwet zijn blijvende
waarden verankerd. Tevens is zij een levend document waarin
wezenlijke veranderingen in onze samenleving hun plaats
krijgen. De regering hecht eraan dat een aantal onderwerpen in
de Grondwet wordt opgenomen, in het bijzonder het correctief referendum.
Bestuur
De
gemeentelijke en provinciale
democratie zal worden versterkt. De regering zal nog dit jaar
voorstellen doen die moeten leiden tot een betere
taakverdeling en een grotere herkenbaarheid van het lokaal bestuur.
Nederlandse
Antillen en Aruba
De
Nederlands-Antilliaanse regering
neemt de uitvoering ter hand van een urgentieprogramma dat is
gericht op duurzaam financieel-economisch en sociaal herstel.
Zij kan hierbij rekenen op actieve samenwerking met Nederland.
Perspectieven voor jongeren op een goede toekomst op de
Antillen dienen te verbeteren.
Op Aruba verloopt
de economische
ontwikkeling gunstig. Aandacht voor de beheersing van
overheidsuitgaven en voor de kwaliteit van het openbaar
bestuur blijft echter geboden.
Europese
Unie
Europa
is geen buitenland meer. Europa is onze toekomst, daar liggen
onze kansen. In het dynamische proces van Europese samenwerking zijn
vérgaande stappen gezet. De totstandkoming van de
Economische en
Monetaire Unie leidt ertoe dat de gulden in 2001 voor het laatste jaar
onze munteenheid zal zijn. Vanaf 2002 zullen meer dan 300 miljoen
Europese burgers met hetzelfde geld, de euro, betalen. Daarmee raken
zij nóg directer betrokken bij Europa.
De Europese Unie
stelt zich ten doel
een van de meest dynamische en concurrerende regio's ter
wereld te worden, geschraagd door duurzame economische groei,
een blijvend hoog niveau van werkgelegenheid en een hechte
sociale samenhang. De Europese Unie geeft ook aan haar politieke
verantwoordelijkheden in Europa en in de wereld steeds meer inhoud. De
bijdrage van Europa aan crisisbeheersings- en vredesoperaties dient te
worden versterkt.
Uitbreiding
Europese Unie
De uitbreiding met
landen van
Midden- en Oost-Europa is een historische opdracht. Zij biedt
economische kansen, zowel voor kandidaat-leden als voor de
huidige lidstaten, en verankert democratie en stabiliteit op
ons gehele continent. Een grondige voorbereiding op het
lidmaatschap van de Unie vereist zware inspanningen van de toetredende
landen. Ook Nederland ondersteunt hen hierbij.
Het vooruitzicht
van een grotere
Unie maakt verdragswijzigingen noodzakelijk. Het gaat erom de
eenheid te waarborgen, de slagvaardigheid te verbeteren en de
democratische legitimiteit te versterken. Nederland streeft
ernaar dat het aantal onderwerpen waarover nu nog met
eenparigheid van stemmen wordt beslist, zo veel mogelijk wordt
beperkt. Het nieuwe Unieverdrag dient meer ruimte te bieden voor
nauwere
samenwerking tussen lidstaten.
Ontwikkelingssamenwerking
In
ons buitenlands beleid staat het streven naar menselijke waardigheid,
vrede en veiligheid en welzijn centraal. De extra middelen die
beschikbaar komen voor ontwikkelingssamenwerking worden vooral
multilateraal ingezet. Goed beleid en goed bestuur zijn onmisbaar om de
armoede daadwerkelijk te kunnen bestrijden. Ontwikkelingslanden moeten
gebruik kunnen maken van de vruchten van de globalisering en de
wereldwijde technologische vooruitgang. Uitzicht op volwaardige
deelname
aan het wereldhandelsstelsel is wenselijk.
Internationale
conflicten
De
internationale gemeenschap moet zich erop bezinnen hoe zij een grotere
verantwoordelijkheid kan nemen bij het voorkomen en beëindigen
van
conflicten, die in het bijzonder het Afrikaanse continent
teisteren. De Verenigde Naties spelen hierin een centrale rol. Op de
Millennium Top eerder deze maand zijn de idealen die ten grondslag
liggen aan de wereldorde opnieuw bevestigd.
Suriname
Aan
de vooravond van de viering van 25 jaar onafhankelijkheid ziet de
nieuwe regering in Suriname zich geplaatst voor grote
financiële,
economische en sociale problemen. Zij wil deze voortvarend aanpakken
en ook de democratische rechtsstaat versterken.
Nederland stelt
zich positief op
tegenover de wens om nauwer samen te werken. Het programma van
de Surinaamse regering zal voor Nederland maatgevend zijn bij
de invulling van deze samenwerking.
Defensie
Voor
ons veiligheidsbeleid zijn een effectieve NAVO en een sterke
transatlantische band onontbeerlijk. De Nederlandse krijgsmacht levert
met de inzet van geoefend en gemotiveerd personeel en van moderne
middelen een hoogwaardige bijdrage aan vredesoperaties. Daarnaast
verleent de krijgsmacht humanitaire hulp en wordt steun gegeven aan
wederopbouw. Voor de inzet van allen die daaraan bijdragen, bestaat
grote waardering.
Leden van de
Staten-Generaal,
Deze jaren van
voorspoed bieden ons
goede mogelijkheden om vorm te geven aan de toekomst. Een
toekomst die perspectief biedt voor allen en waarin sociale
cohesie een centrale plaats inneemt. Wij zien ons geplaatst
voor de opdracht om de fundamenten van onze samenleving duurzaam te
versterken. Het is de bijzondere taak van regering en
volksvertegenwoordiging om daaraan bij te dragen.
Van harte spreek ik
de wens uit dat
u uw verantwoordelijke taken met toewijding en grote inzet
zult vervullen, in het vertrouwen dat velen met mij u wijsheid
toewensen en om zegen voor u bidden.
Dinsdag 19 september
2000.
|
